Menajit

مننژيت

مننژيت عبارت است از تورم و يا عفونت پرده مغز يا پوشش نخاع . نشانه هاي بيماري عبارتند از سردرد ، تب شديد و خشک شدن گردن .

مننژيت به دو صورت باکتريايي و ويروسي وجود دارد که از نظر دشواري ، تفاوت بسياري با هم دارند . مننژيت باکتريايي ، به طور معمول خطرناک تر از نوع ويروسي آن است و در موارد بسيار باعث بروز مشکلات ثانويه در مغز و سيستم عصبي مي شود .

خوشبختانه وقوع هيچ يک از گونه هاي اين بيماري رايج نيست . اگر چه امکان گرفتار شدن به مننژيت درهر سني وجود دارد ، اما بيشتر در کودکان زير پنج سال ديده مي شود . کودکان زير دو سال نسبت به بيماري بسيار حساس بوده و شديدترين شکل بيماري را ظاهر مي سازند . اگر تشخيص و درمان بيماري در نخستين مراحل آن صورت گيرد ، حدود نود درصد از کودکان بهبود مي يابند و تعداد اندکي دچار ضايعات دائمي در سيستم عصبي ، مانند از دست دادن شنوايي مي شوند .

هنگام شيوع مننژيت باکتريايي بيشتر در فصل زمستان و مننژيت ويروسي در اواخر تابستان و اوايل پاييز است .

* علت هاي بيماري

باکتري هاي زيادي مي توانند عامل بيماري باشند ، اما باکتري هايي که بيشتر باعث ابتلاي کودکان به مننژيت مي شوند ، شامل مننگوکوکوس ،‌ آنفلوآنزاتيپ ب يا پنوموکوکوس هستند . گونه هاي متفاوتي از ويروس ها ، از جمله انتروويروس ها ، مي توانند موجب اين بيماري شوند . مننژيت ويروسي به طور معمول خفيف بوده و کودکان پس از مدتي کوتاه ، به طور کامل بهبود مي يابند .

مننژيت باکتريايي از طريق افراد بيمار و يا حامل باکتري ( در حلق و بيني ) منتشر مي شود . عامل بيماري از طريق سرفه و عطسه توسط شخص بيمار در هوا منتشر شده و تا ساعت ها معلق مي ماند . تنفس هواي آلوده موجب انتقال بيماري مي شود . باکتري ابتدا در حلق و بيني تکثير مي گردد و سپس وارد خون مي شود و آن گاه وارد مغز و نخاع شده و اين نواحي را عفوني مي سازد .

بيشتر نوزادان به دليل اين که حامل پادتن هاي مادري هستند ، تا سه ماهگي به مننژيت مبتلا نمي شوند . ۲۵ درصد از اين کودکان براي هفته ها يا ماه ها ، باکتري عامل بيماري را بدون اين که دچار بيماري شوند ، در حلق و بيني خود حمل مي کنند . اين حاملان سالم ،‌پادتن هايي ايجاد مي کنند که موجب مصونيت دائمي آنها در مقابل بيماري مي شود . حاملان سالم مي توانند عامل بيماريزا را به افراد حساس منتقل نموده و آنها را گرفتار سازند .

اشخاصي که در اثر باکتري هاي عامل مننژيت به نوع خفيف عفونت مجاري فوقاني تنفسي مبتلا ميشوند ،‌ مي توانند عامل بيماري را به ديگران منتقل کنند . جابجايي عامل بيماري از اين طريق ، گاه باعث مننژيت مي شود ولي در بيشتر موارد ، مجاري فوقاني تنفسي را گرفتار عفونت مي کند . در هر دو صورت پادتن ضد بيماري در بدن شخص تشکيل شده و موجب مصونيت دائمي در برابر باکتري بيماريزا مي گردد .

گاهي اوقات عفونت سينوس ها ،‌ گوش مياني و عفونت هاي ناشي از آسيب سر ،‌ موجب ايجاد مننژيت مي شوند .

مننژيت باکتريايي از هنگام آغاز علائم تا ۲۴ ساعت پس از آنتي بيوتيک درماني ، واگيردار است .

مننژيت ويروسي نيز به وسيله افراد بيمار يا حامل ويروس منتقل مي شود ولي واگيرداربودن آن کمتر از مننژيت باکتريايي است . اين ويروس که به طور معمول موجب عفونت دستگاه گوارش مي شود ، از طريق دهان وارد بدن شده و ممکن است تا چندين هفته پس از بهبود بيمار ، در روده او باقي بماند . هيچ آنتي بيوتيکي براي درمان مننژيت ويروسي مؤثر نيست . ويروس موجود در دستگاه گوارش ، از طريق جريان خون وارد مغز مي شود اما به طور معمول ،‌ضايعاتي در مغز ايجاد نمي کند .

نشانه هاي مننژيت باکتريايي

سرفه و آبريزش از بيني ، پس از دوره کمون و دو تا چهار روزه ظاهر مي شود ، اما گاهي اوقات شروع بيماري بسيار سريع بوده و به سرعت گسترش مي يابد و در مدت چند ساعت به گيجي و اغما منجر مي شود .

کودک بيمار غالباً از سردرد شديد ، همراه با حالت تهوع و تب شکايت مي کند . ممکن است گردن سفت و شخص بي قرار و خواب آلود شود . در اين حالت ،‌استفراغ حالت جهنده دارد . چنانچه خواب آلودگي عميق تر شود و تب افزايش يابد ، بايد هر چه زودتر به بخش فوريتهاي پزشکي مراجعه کرد .

نشانه هاي بيماري در نوزادان با کودکان تفاوت دارد . نوزاد مبتلا به مننژيت ، بي قرار بوده و گريه هاي طولاني دارد ،‌ضمن آنکه اشتهايش را از دست مي دهد و گرفتار تب شديد مي شود . چنين حالتي ‌ ، ممکن است با حمله ناگهاني و خواب آلودگي شديد همراه باشد .

براي پيشگيري از عوارض ثانويه مننژيت مانند ناشنوايي ، ضايعات مغزي و مرگ ،‌ بايد هر چه سريعتر بيماري تشخيص داده شود و نسبت به درمان آن در بيمارستان اقدام گردد . آزمايش مايع نخاع براي تشخيص بيماري بسيار ضروري است .

نشانه هاي مننژيت ويروسي

نشانه هاي بيماري پس از گذراندن دوره کمون ( يک تا پنج روز ) مي تواند به طور ناگهاني و يا به تدريج پديدار شود . اين نشانه ها شامل سردرد ،‌ تب ، استفراغ و دل پيچه است که يک يا دو روز بعد با خشکي و سفتي گردن همراه مي گردد ، گاهي اوقات نيز جوش هايي در سطح بدن ظاهر مي شود . کودکان مبتلا اغلب در بيمارستان بستري مي شوند اما بدون آنکه آنتي بيوتيک مصرف کنند ،‌ پس از چند روز به طور کامل بهبود مي يابند .

* تماس نزديک به چه معني است ؟

بسياري از والدين با اين پرسش رو به رو هستند که آيا مي توانند براي پيشگيري از مبتلا شدن و انتقال بيماري به فرزندشان که دوستي مبتلا به مننژيت دارد ، از آنتي بيوتيک استفاده کنند ؟ به اين پرسش نمي توان به طور قاطع پاسخ گفت . در صورت وجود چنين شرايطي مي توان گفت که کودک در تماس نزديک با شخص بيمار قرار دارد :

- همخانواده و يا همخانه بودن

- همکلاس بودن

- نشستن يا ايستادن در کنار فرد بيمار حداقل به مدت يک ساعت

استفاده مشترک از سيگار ، آب و غذا

بوسيدن يا کشتي گرفتن با شخص بيمار

* نقش والدين در پيشگيري از بيماري

در صورت مشاهده علائم مننژيت ، کودک را هرچه زوتر براي معاينه نزد متخصص کودکان و يا به بخش فوريت هاي پزشکي ببريد ؛
چنانچه نوزاد شما ناگهان دچار تب و استفراغ شد و براي مدتي طولاني گريه و بي قراري کرد ، او را براي معاينه به نزد پزشک ببريد ؛
در صورت مشاهده تب همراه با تشنج ، در کوتاهترين زمان ممکن نوزاد را به بخش فوريت هاي پزشکي يا پزشک متخصص برسانيد ؛
با تزريق واکسن آنفلوآنزا ، به نوزاد خود مصونيت ببخشيد ؛
در صورتي که کودک شما داراي تماس نزديک با شخص بيمار بود ، هر چه زوتر به پزشک مراجعه کنيد تا در مورد ضرورت تجويز آنتي بيوتيک تصميم بگيرد .

* اقدامات پزشکي

تجويز آنتي بيوتيک به عنوان اقدام پيشگيري کننده براي مدتي کوتاه ، در صورتي که کودک در تماس نزديک با شخص بيمار باشد ؛
تأخير در استفاده از روش کشت ترشحات حلق براي تشخيص قطعي بيماري . مثبت بودن کشت ترشحات گلو ، نشان دهنده اين است که شخص حامل مننژيت است ولي ممکن است بيمار نباشد . بنابراين روش ياد شده نبايد به عنوان نخستين روش تشخيص بيماري مورد استفاده قرار گيرد .
بستري کردن کودک مبتلا به مننژيت ، آزمايش مايع نخاع در بيمارستان طي کوتاه ترين مدت ، انجام کشت خون و ترشحات حلق و بيني ؛
تجويز آنتي بيوتيک وريدي در صورتي که آزمايش مايع نخاع نشان دهنده ميزان غيرطبيعي گويچه هاي سفيد خون باشد