ديفتري

ديفتري و خناق بيماري عفوني و مسري خطرناکي است که به صورت همه گير و بومي در مي آيد ميکروب مسئول بيماري کورينه باکتريوم ديفتريه بيشتر در گلو ( روي لوزه ها ) ، حلق و بيني موضع مي گيرد و ايجاد پرده سفيد يا خاکستري رنگ مي کند . سم مترشحه از آن باعث علائم عمومي ،‌قلبي ، عصبي و کليوي شده موجب مرگ مي شود . ميکرب بيماري  را به آساني در گلو و مجاري تنفس مي توان يافته و کشت داد .

ديفتري پوستي ،‌ چشمي ، تناسلي و بيني هم ديده مي شود و در تمام اشکال آن امکان خطر وجود دارد ، سم ديفتري اغلب باعث فلج اطفال و نارسائي قلب و مرگ مي گردد .

طريقه انتقال

• سرايت بيماري معمولاً مستقيم يعني در اثر تماس افراد سالم با بيماران حاصل مي شود يعني تکلم ، سرفه ، عطسه ، بوسه و پاک کردن بيني باعث سرايت مي شود .

• سرايت غيرمستقيم توسط وسائل آلوده بيماران امکان پذير است ( لباس ، کتاب و ملحفه و غيره ) آلودگي شير هم مي تواند سبب سرايت بيماري گردد .

• گرد و خاک اطاق آلوده بيماران به ويژه اگر تاريک باشد مدتها ميکرب ديفتري را زنده نگه مي دارد ، بيماران شفا يافته ممکن است تا مدتها حامل ميکرب باشند .

• سن مساعد براي ابتلا به ديفتري بين ۱ تا ۱۰ سالگي است ، کم تر از ۶ ماهگي نادر و استثنائي است . اين بيماري در ميان فقرا و نقاط پرجمعيت بيشتر ملاحظه ميشود .

 

نشانه هاي باليني

معمولاً با گلودرد آغاز مي شود ( دشواري بلع ) در روي لوزه ها ( گاهي حنجره و بيني ) مستقر شده و به صورت پرده سفيد رنگي در روي لوزه ها و زبان کوچک منتشر مي شود .

غشاء کاذب يا پرده ي ديفتري ابتدا نازک و سفيد است ولي به زودي کلفت و تيره رنگ  مي شود . اگر درمان بشود به زودي پرده نازک شده و ناپديد مي گردد .

 

پيش گيري

شامل سه قسمت است :

الف - واکسيناسيون با آناتوکسين

ب - سرم درماني ( ايمني غيرفعال يا کوتاه مدت ) با دستور پزشک و تحت نظر ايشان تزريق عضلاني ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد آنتي توکسين ديفتري کساني را که با بيمار مبتلا به ديفتري تماس داشته اند حدود يک تا دو هفته ايمن مي کند . مي توان در جوامع بسته و محدود در جريان پيدايش اپيدمي از سرم ضد ديفتري براي حفاظت مردمي که واکسينه نشده اند استفاده نمود . البته هميشه اين کار بايد همراه با واکسيناسيون باشد تا مصونيت دائم پيدا شود .

بعضي براي محافظت افرادي که با بيماران تماس داشته اند به جاي سرم ضد ديفتري فقط پني سيلين يا اريترومايسين تجويز مي نمايند . در اين مورد نظرات گوناگون وجود دارد به طوري که عده اي سرم ،‌عده اي پني سيلين و عده اي سرم و پني سيلين و واکسن يعني هر سه را براي محافظت افرادي که مصونيت ندارند در جريان اپيدمي ديفتري به کار مي برند .

به طور کلي هميشه و حتماً بايد تزريق سرم همراه تزريق واکسن باشد .

در مواقع همه گيري ديفتري تمام کودکان مبتلا به سرخک را نيز بايد واکسيناسيون کنند وگرنه گرفتاري آنان سبب خطرات زيادي خواهد بود .

ج - مداواي حاملان ميکرب : تمام مبتلايان به ديفتري موقعي اجازه معاشرت و کار دارند که نتيجه چند کشت متوالي از حلق و بيني منفي بماند .

ضدعفوني گلو با شستشو و مهم تر از همه  بکاربردن آنتي بيوتيک ها مانند پني سيلين يا اريترومايسين ثمر بخش مي باشد .

موازين ديگر پيش گيري از ديفتري عبارتند از : مراقبت و استريل کردن شير که يکي از وسائل سرايت به شمار مي روند .

واکسيناسيون کليه کودکان از ۲ ماهگي و تزريق يادآورها ،‌ واکسيناسيون افرادي که بيشتر از ۱۲ سال دارند معمولاً‌ منوط به مثبت بودن واکنش شيک است .

• آموزش مردم و به ويژه پدر و مادران درباره خطراتي که از اين بيماري حاصل مي شود .

• اعلام بيماري به مراکز بهداري

• جدا کردن بيمار از ديگران موقعي که کشت گلوي آنان منفي گردد .

• ضدعفوني کليه وسائل بيماران ( تختخواب و اطاق و ملحفه و اشياء ديگر ) در جريان بيماري

• پاکسازي  نهايي اطاق و وسايل مريض بعد از بهبود کامل يا فوت وي .

• قرنطينه کردن تمام افرادي که با بيماران در تماس بوده اند و بررسي آلودگي ترشحات گلو و بيني آنها .

• شيرخواران و افرادي که قصد مسافرت به ممالک آلوده دارند بايد واکسينه شوند .

• جستجوي تماس و منابع آلودگي و از ميان برداشتن آنها

• خبردادن همه گيري به ممالک همجوار و مراکز بهداشت جهاني

• مداواي سريع بيماري تحت نظر پزشک و با داروهاي لازم ( سرم ضدديفتري و پني سيلين و اريترومايسين )

 در سالهاي اخير خوشبختانه تعداد مبتلايان به ديفتري کاهش يافته و در کشور ما نيز در حال ريشه کن شدن مي باشد