 |
|
ناباروري ناباروري هم مردان و هم زنان را در سنين باروري ، در سراسر دنيا مبتلا مي کند و باعث رنج زياد زوجها و قطع نسل مي شود . فراواني آن به درستي معلوم نيست و در يک ناحيه به ناحيه ديگر تفاوت مي کند . تقريباً ۸ تا ۱۰ درصد زوجها با مشکلات ناباروري روبرو هستند . علل ناباروري در حدود ۴۰ درصد موارد مربوط به مردان ، ۵۰ درصد موارد مربوط به زنان و در ۱۰ درصد موارد نامشخص است . حدود ۵۰ تا ۸۰ ميليون نفر از جمعيت دنيا از ناباروري رنج مي برند . ناباروري سابقه تاريخي دارد و روايت آن در قرآن مجيد ، انجيل و تورات هم آمده است . از جمله ساره زوجه حضرت ابراهيم ( ع ) مدتي نازا بوده است و بعدها خداوند فرزندي به آنها عطا کرد . بنا به تعريف ، به زوجي که تا ۲ سال بدون جلوگيري از بارداري ، بچه دار نشوند ، نازا مي گويند . فراواني و علل نازائي در بين کشورهاي پيشرفته و کشورهاي در حال توسعه تفاوت زيادي دارد . مثلاً علت نازائي زنان در کشورهاي افريقائي به علت بسته بودن لوله هاي رحمي (به دلايل بيماريهاي مختلف ) ۴۲ درصد و در کشورهاي پيشرفته ۱۱ درصد است . در بيست سال اخير مشخص شده است که عفونتها يکي از عوامل عمده نازائي هستند . توانائي توليد مثل يکي از اجزاء اصلي سلامت است . نازائي ممکن است سلامت جسماني زوجها را تهديد نکند . اما مطمئناً اثرات جدي روي سلامت رواني و اجتماعي زوج نازا دارد . از نقطه نظر بهداشت عمومي ، مهم است که بدانيم نازائي مادرزادي و يا اکتسابي است . مطمئناً زوجهاي نازايي وجود دارند که نمي توان از نازائي آنها جلوگيري کرد و يا علت آن را تشخيص داد . شايع ترين و مهم ترين علت نازائي اکتسابي ،عفونت هاي لگني هستند که حاصل بيماريهاي مقاربتي ، سقط غيربهداشتي و يا عفونتهاي دوران زايمان و بعد از آن هستند . تمامي اين بيماريها قابل پيشگيري هستند . با وجود اينکه فراواني عفونت درمردان نابارور کم گزارش شده است ، ولي سابقه يک بيماري مقاربتي در مرد باعث افزايش خطر نازائي در همسر او مي شود . تجارب نشان مي دهد که عدم توجه به عفونت و بخصوص سابقه بيماريهاي مقاربتي در مردان ، باعث به تعويق افتادن و يا عدم موفقيت در درمان زوجهاي نازا مي شود . بنابراين توصيه مي شود که سابقه وجود عفونت در مردان از پزشک مخفي نشود . هميشه پيشگيري از درمان ارزانتر ، مناسب تر و مؤثرتر بوده است . بخصوص در مورد نازائي ، در صورتيکه پيشگيري نشود ، ممکن است درماني هم وجود نداشته باشد . به عنوان مثال در مورد بيضه هاي نزول نکرده که در داخل شکم مانده اند ، در صورتيکه درمان جراحي در حدود سن ۲۰ ماهگي انجام نگيرد ، بعد از آن درمان مؤثر نخواهد بود و مرد نازا مي شود . يا در مورد عفونتهاي دستگاه تناسلي زنان که در صورت عدم پيشگيري و درمان ، باعث بسته شدن لوله هاي رحمي شده و زن نازا مي شود . آشنايي زوجها با مباحث نازائي باعث مي شود که زن و مرد در وقت مناسب به پزشک مراجعه کنند وبدون اضطراب و يا نااميدي ، به درمان خود اميدوار باشند . ناباروري در مردان مردم بر اساس يک عقيده ناروا ، در گذشته زنان را مسئول ناباروري مي دانستند و در واقع هم مرد و هم زن باعث رواج اين عقيده بودند . در صورتي که مردان نابارور ، باعث ناباروري حدود ۴۰ درصد از زوجها هستند . بنابراين زوجهاي نابارور بايد هم زمان مورد بررسي و معاينه و آزمايش لازم قرار گيرند . بررسي مردان آسان تر ، ارزان تر و سريعتر به نتيجه مي رسد ، ولي درمان آنها مشکل تر است و اغلب با بن بست روبرو مي شود . بعلاوه علم ناباروري در مردان به اندازه ناباروري در زنان پيشرفت نکرده است . ولي در دهه گذشته در اين رشته نيز پيشرفتهاي قابل توجهي صورت گرفته است . مهمترين عضو دستگاه تناسلي مردان ،بيضه است که دو کار اصلي مي کند : اول ، ساختن اسپرم ( نطفه ) براي توليد مثل دوم ، ساختن هورمون مردانه براي ايجاد ميل جنسي و حفظ قدرت مردانگي هر دوي اين حرکات تحت کنترل و فرمان غده اي در مغز هستند . عمدتاً در مردان کار اول بيضه که توليد اسپرم است ، مختل مي شود . ولي خوشبختانه سلولهاي توليد کننده هورمون مردانه خيلي مقاوم هستند . کاهش ميل جنسي به سادگي ايجاد نمي شود ،مگر در مواردي که کار بيضه ها به دليل بعضي بيماري هاي شديد ، خيلي مختل شود . * بررسي مرد نابارور نکاتي که در بررسي ناباروري مردان اهميت دارند و آگاهي از آنها هم به پزشک و هم به بيمار کمک مي کند ، عبارتند از : سن ، شغل ، اعتياد و نوع آن ، سابقه بيماري ، سابقه فاميلي ، مدت ازدواج ، وضعيت ازدواجهاي قبلي ، وضعيت موهاي سر و صورت ، بررسي تيروئيد ،بزرگي پستانها ، وضعيت رويش موهاي بدن و بالاخره وضعيت دستگاه تناسلي ( اندازه بيضه ، محل قرار گرفتن بيضه ها ، آلت ، ترشحات مجرا و بخصوص واريس بيضه ها ) . عوامل ياد شده دربالا مي توانند در روند ناباروري اثر بگذارند و تمام آنها در معاينات پزشکي مشخص مي شود . بيضه ها بطور طبيعي در کيسه بيضه ها قرار دارند ، ولي در صورت بيماري ممکن است بالاتر قرار گرفته باشند ، تا حدي که گاه بيضه ها داخل شکم واقع مي شوند . اين حالت بيضه پنهان ناميده مي شود . در صورت عدم درمان مرد ، نابارور مي شود . بايد قبل از سن ۲۰ ماهگي اين بيضه ها پائين آورده شوند تا باروري حفظ شود . تعداد زيادي از کودکان به علت عدم توجه به اين وضعيت عقيم شده اند . البته باروري در کساني که فقط يک بيضه آنها بالا بوده و در جاي خود نبوده ، مشاهده شده است . در بعضي از بيماريها بيضه ها کوچک شده ، قوام آنها سفت مي شوند . در پاره اي از بيماريها ممکن است بيضه ها نرم و قوام طبيعي خود را داشته باشند . معاينه توسط خود مرد هم تا حدي به تشخيص کمک مي کند . ممکن است بيضه ها طبيعي باشند ، ولي به دو دليل عمده زير نازايي وجود داشته باشد :
واريس بيضه ( واريکوسل ) هم يکي از علل ناباروري است و اگر مرد دخانيات هم مصرف کند ، اثرات سمي سيگار و واريس بيضه دست به دست هم داده ، درمان را با اشکال مواجه مي سازد . ضربه هاي مغزي و بيماريهاي دستگاه ادراري تناسلي بخصوص بيماريهاي مقاربتي ، عفونتهاي بيضه ، ضربه هاي بيضه ، تومورها هم ممکن است باعث ناباروري شوند . مرداني که قبلاً بچه دار بوده اند ، ممکن است بعداً به يک بيماري مبتلا شوند که باعث نازائي آنها شود . سيگار آفت باروري است . در تحقيقات انجام شده که در شهريور ماه سال ۱۳۷۸ در کنگره توليد مثل آمريکا ارائه شد ، نتايج بدست آمده روي ۲۹۰ زوج سيگاري که بيش از ۷ سال و حداقل روزي ۳۰ سيگار مي کشيدند ، به شرح زير بوده است :
تجارب موجود نيز نشان داده است که درمان زوجهاي سيگاري فوق العاده مشکل است ، بطوريکه بايد به آنها گفته شود که سيگار را ترک کنند تا درمان آنها نتيجه بخش باشد . ترک سيگار اولين قدمي است که در راه درمان نازايي افراد سيگاري بايد برداشته شود . * تشخيص و درمان با اندازه گيري بعضي از هورمونهاي جنسي که تغييراتي پيدا مي کنند و ساير آزمايشات تخصصي و توجه به سوابق شخصي و فاميلي ، مي توان علت نازايي را مشخص کرد . درمان مردان نابارور بستگي به علت آن دارد و در هر مورد متفاوت است . در بيماراني که بيضه هاي آنها کوچک است و رشد کافي ندارد ، از هورمون استفاده مي شود . در اين موارد درمان تا ۹۵ درصد موارد موفقيت آميز است و ظرف مدت ۶ ماه و حداکثر ۳ سال بيضه ها بزرگ شده ، اسپرم ظاهر مي شود . بيماراني بوده اند که در موقع مراجعه ، حتي يک اسپرم هم نداشته اند و يا بيضه هايشان از بيضه يک پسر بچه دوساله هم کوچکتر بوده است . در واريس بيضه ( واريکوسل ) عمل جراحي ۵۰ تا ۶۰ درصد موارد موفقيت آميز بوده و معمولاً پس از ۱ تا ۳ سال نتيجه داده است . در نازائي هاي انسدادي ، عمل جراحي پيوند مجاري مني بر صورت مي گيرد که نتيجه بخش بوده است . امروزه با روشهاي جديد مثل لقاح خارج از بدن و انتقال جنين به رحم و يا تزريق اسپرم بداخل تخمک - در مواردي که تعداد اسپرم فوق العاده کم بوده است - اميدواري زيادي براي درمان بوجود آمده است . |
|||||||
|
|
