|
ديابت و مسافرت
ديابت نوعي بيماري است که به
علت نانواني بدن براي توليد يا مصرف قند ايجاد مي شود . انسولين ماده اي است
که در بدن توسط لوزالمعده توليد مي گردد و باعث مي شود قند يا به عبارتي
مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده قرار گيرد .
هنگام مسافرت به علت تغيير
برنامه هاي روزانه کسب آمادگي لازم براي پيشگيري از مشکلات احتمالي ضروري است
. بيماران با برنامه ريزي مناسب و رعايت نکات پيشنهادي مي توانند مسافرت خود
را مانند ديگر افراد خانواده سپري سازند .
با توجه به استرس هاي مسافرت ،
تغيير ميزان فعاليت و نيز تغيير عادات زندگي و نوع تغذيه ،به بيماران ديابتي
به ويژه در نوع وابسته به انسولين توصيه مي شود که دستگاه سنجش قند خون ويا
نوارهاي سنجش قند و کتون ادرار را به همراه داشته باشند و با فواصل کمتري
نسبت به روزهاي عادي قند خون خود را بررسي نمايند . در غير اينصورت بهتر است
در اولين فرصت ممکن در سفر به آزمايشگاه مراجعه و نسبت به اندازه گيري قند
خون اقدام نمايند . به همراه داشتن کارت هويت بيماري ، که بيانگر ديابتي بودن
شخص باشد ، براي تمام بيماران ضروري است . اين کارت بايد حاوي اطلاعاتي مبني
بر نوع درمان و شماره تماس در موارد فوريتي ( اورژانس باشد .
وسايل مورد نياز هنگام مسافرت
۱ - انسولين مورد نياز و قرص
مصرفي براي تمام مدت سفر
۲ - سرنگ هاي تزريق انسولين
۳ - در صورتي که گلوکومتر
داريد ، لانست ( تيغ مخصوص ) براي نمونه گيري و نوارهاي آزمايش قند خون
۴ - نوارهاي آزمايش قند و کتون
ادرار
۵ - قند حبه اي ، نبات ،
بيسکويت و آب ميوه براي درمان کاهش احتمالي قند خون
۶ - ميان وعده هاي مناسب براي
چند روز ( مانند ميوه و ساندويچ هاي کوچک )
۷ - ساير داروهاي مصرفي
هميشه مقداري انسولين و قرص
خود را به صورت اضافي در جاي جداگانه اي همراه داشته باشيد تا درصورت گم شدن
ساير وسايل دچار مشکل نشويد . در صورتي که در طي سفر دچار تهوع و استفراغ (
بيماري حرکت ) مي شويد . از پزشک خود بخواهيد داروي لازم را برايتان تجويز
کند .
نگهداري و حمل انسولين در
مسافرت
انسولين را تا يک ماه در
دماي طبيعي اتاق مي توان نگهداري کرد . از اين رو در سفر به مناطق معتدل
نيازي به نگهداري انسولين در يخچال نيست . طي
مسافرت مراقب باشيد که شيشه انسولين در معرض نورمستقيم آفتاب قرار نگيرد .
از قرار دادن آن پشت شيشه عقب اتومبيل يا کنار پنجره آفتاب گير خودداري کنيد
. بهتر است انسولين در تاريکي نگهداري شود .
انسولين در اثر حرارت زياد يا
يخ زدن صدمه مي بيند ، به همين علت نبايد انسولين نبايد در قسمت جايخي يخچال
قرار داده شود .
در صورت فاسد شدن انسولين ،
نوع شفاف آن ( کريستال ) کدر مي شود و نوع شيري رنگ ( ان پي اچ ) نيز
يکنواختي خود را از دست مي دهد و به صورت دانه دانه با ديواره شيشه مي چسبد .
اگر انسولين در معرض نور خورشيد قرار گرفته باشد ، گاه تغيير رنگ قهوه اي
نشان مي دهد که در اين موارد نبايد از آن استفاده کنيد .
طي مسافرت بهتر است
انسولين را در کيف دستي خود حمل کنيد نه در چمداني که به قسمت بار مي سپاريد
اين نکته به ويژه در مسافرت با هواپيما اهميت دارد ؛ زيرا که در ارتفاع بالا
ممکن است انسولين در قسمت بار هواپيما يخ بزند .
تغذيه
ورزش يا افزايش ساير فعاليتها
طي سفر ممکن است باعث کاهش قند خون شود . از سوي ديگر تنش ( استرس ) ، نشستن
طولاني و عدم فعاليت در مسافرت ممکن است باعث افزايش قند خون گردد . در صورت
امکان قند خون را با فواصل کمتري وارسي (چک ) کنيد .
مقادير زيادی غذاهاي حاوي
کربوهيدرات را به صورت بسته بندي در کيف دستي خود داشته باشيد به گونه اي که
به راحتي در دسترس باشد . به خاطر داشته باشيد که هميشه مسافرت طبق برنامه
پيش نمي رود . ممکن است ساعتها در ترافيک بمانيد يا دچار مشکلات ديگر در جاده
شويد ويا قطار ، کشتي يا هواپيماي شما تأخير داشته باشد و يا ممکن است مغازه
يا رستوران مناسبي پيدا نکنيد ؛ بنابراين هر چه ميان وعده هاي مناسب با خود
برداريد کمتر دچار عارضه خواهيد شد .
در بيشتر کشورها چاي ،قهوه و
شيشه هاي آب نوشيدني در دسترس هستند . از مصرف نوشيدني هاي شيرين شده جز در
مواقع افت قند خون خودداري کنيد .
در مسافرت با کشتي هواپيما
بهتر است از غذاي معمولي استفاده کنيد و درخواست غذاي ديابتي ننماييد زيرا
غذاي معمولي اغلب مناسب بوده ، در حالي که غذاي ديابتي ممکن است کربوهيدارت
کمي داشته باشد .
مراقبت از پاها
در صورتي که خونرساني به پاها
خوب بوده و مشکل خاصي نداريد کافي است فقط به صورت روزانه پاهايتان را وارسي
کنيد . اگر قصد داريد براي مسافرت کفش جديدي بخريد ، مواظب باشيد که کاملاً
راحت و اندازه باشد و قبل از شروع مسافرت آن را امتحان کنيد . از پا برهنه
راه رفتن بپرهيزيد . در کنار دريا از دمپايي پلاستيکي استفاده کنيد و در
هنگام شنا جورابهاي شنا بپوشيد . از آفتاب سوختگي به ويژه در پا جلوگيري کنيد
.
اگر پاهايتان اختلال خونرساني
داشته يا احساس بي حسي داريد علاوه بر رعايت نکات فوق به خاطر داشته باشيد که
:
اگر پوستتان خشک است از کرم
مرطوب کننده استفاده کنيد ؛ به پاشنه پاها دقت خاصي داشته باشيد ؛ اگر
پاهايتان عرق مي کنند ، با دستمال يا پنبه آنها را خشک کنيد ؛ بعد از شنا
نيز پاها را خشک نماييد ( به ويژه لاي انگشتان را ) . هر روز پاهايتان را از
نظر وجود زخم ، تورم يا تغيير رنگ معاينه کنيد . در صورت وجود هر مشکلي به
پزشک مراجعه نماييد . هر تاول کوچک ، بريدگي يا خراشيدگي را با ماده ضدعفوني
کننده تميز و پانسمان کنيد .
مسافرت به مناطق خيلي گرم :
در مسافرت به مناطق خيلي
گرم بهتر است انسولين در يخچال نگهداري شود . طي مسافرت به مناطق خيلي گرم از
کيسه يخ و يا فلاسک حاوي يخ استفاده نماييد . در اين موارد
از تماس مستقيم انسولين با يخ جلوگيري کنيد
. مي توانيد شيشه انسولين را از جعبه مقوايي
خارج و در يک پارچه مرطوب بپيچيد . در صورت عدم دسترسي به اين وسايل انسولين
را در پارچه خيسي گذاشته و با خود حمل کنيد . اما به خاطر داشته باشيد حتي در
مناطق خيلي گرم مي توان انسولين را تا شش ماه نگهداري کرد . اما ممکن است اثر
دارو کاهش يابد که در اين صورت با اندازه گيري قند خون مي توانيد به اثر
انسولين مصرفي پي ببريد .
در آب و هواي خيلي گرم انسولين از محل
تزريق سريعتر جذب مي شود ، از اين باعث افت قند خون مي گردد
؛ بنابراين قند خون خود را به طور مرتب وارسي
کنيد . هيچگاه مدت طولاني در آفتاب نمانيد .
دراز کشيدن طولاني در ساحل
آفتابي ممکن است قند خونتان را بالا ببرد . اگر قند خونتان بالاست ، ممکن است
با حضور در يک منطقه گرم سريع آب بدن خود را از دست بدهيد . از اين رو حتماً
مقدار زيادي مايعات غيرشيرين بنوشيد . جهت جلوگيري از آفتاب سوختگي ، از کرم
هاي ضدآفتاب استفاده نماييد .
مسافرت به مناطق خيلي سرد :
در آب و هواي خيلي سرد ،
انسولين کندتر جذب مي شود . انرژي مورد استفاده در هنگام لرزيدن در هواي سرد
باعث افت قند خون مي شود .
اگر در آب و هواي سرد قرار
گرفتيد و اشکال خونرساني يا بي حسي در پا پيدا کرديد حتماً مراقب يخ زدگي
باشيد . نوارهاي آزمايش قند خون را در دماي اتاق قرار دهيد چرا که در هواي
سرد ممکن است قند خون را به طور کاذب کمتر از معمول نشان ندهند .
مسافرت به ديگر کشورها :
مسافرت به کشورهاي شمال يا
جنوب ايران ( از جمله عربستان ) مشکل خاصي ايجاد نمي نمايد اما در مسافرت به
شرق يا غرب به دليل تغيير ساعات روز ، بايد مصرف انسولين و قرص در صورت لزوم
تغيير يابد .
در صورتي که اختلاف ساعت کشور
مقصد با کشور خودمان کمتر از ۴ ساعت باشد ( از جمله سفر به کشورهاي همسايه ،
کشورهاي اروپايي مانند فرانسه ، آلمان و ... ) به تغيير خاصي نياز نيست .
دقت کنيد که در مسافرت به شرق
روزها کوتاهتر مي شود و مقدار انسولين و کربوهيدارت مورد نياز کاهش مي يابد
اما در مسافرت به غرب طولاني تر مي گردد و ممکن است شما به وعده غذاي اضافي و
انسولين بيشتري نيازمند باشيد .
اغلب غذاهايي که در هواپيما
داده مي شود کافي است ولي بهتر است چند ميان وعده همراه داشته باشيد تا در
صورت تأخير در زمان ارائه غذا ، آنها را مصرف نماييد .
بيمار شدن حين مسافرت
در صورت بروز بيماري حاد ممکن
است قند خون افزايش يابد ، بنابراين در اين موارد اندازه گيري قند خون ضروري
است . اگر بيماري شما روز طول کشيده يا همراه با استفراغ و اسهال باشد ،
ممکن است نيازمند تغيير درمان قبلي يا داروهاي اضافي باشيد . در اين موارد
حتماً کتون ادرار را نيز ( اگر وابسته به انسولين هستيد ) بررسي کنيد . در
صورت وجود کتون در ادرار ، سريع به پزشک مراجعه نماييد . در صورت وجود بي
اشتهايي و يا استفراغ ، مواد غذايي را به صورت مايعاتي مانند سوپ ، آب ميوه
يا شير جايگزين کنيد تا دچار کاهش قند خون نشويد . براي جلوگيري از اتلاف آب
بدن مقدار فراواني مايعات بدون قند بنوشيد .
رانندگي و ديابت
در مورد رانندگي بيماران
ديابتي منعي وجود ندارد اما به منظور حفظ سلامت خودتان و نيز افراد جامعه
رعايت نکات زير ضروري است :
۱ - هنگام دريافت گواهينامه
رانندگي ، حتماً بيماري خود را ذکر کنيد ، همچنين در زمان بيمه کردن خوروي
خود ، طرف قرار داد بيمه را نيز از اين امر مطلع سازيد .
۲ - بيماران ديابتي وابسته به
انسولين نمي توانند به عنوان راننده تاکسي ، اتوبوس و نيز به عنوان راننده
ماشين هاي سنگين فعاليت نمايند .
۳ - مراقبت هاي لازم براي
پيشگير ياز کاهش قند خون طي رانندگي را رعايت کنيد .
۴ - بيماران ديابتي در موارد
زير نمي توانند رانندگي کنند :
الف ) حملات شديد يا مکرر افت
قند خون
ب ) نداشتن علامتهاي
هشداردهنده افت قند خون
ج ) عدم توانايي در درمان سريع
افت قند خون يا عدم مراجعه منظم به پزشک جهت کنترل قند خون
د ) آسيب هاي چشمي ناشي از
ديابت مانند کاهش ديد
هـ ) آسيب شديد عصبي ناشي از
ديابت
به منظور پيشگيري از افت قند
خون حين رانندگي ، رعايت نکات زير توصيه مي شود ؛
۱- اگر انسولين مصرف مي کنيد
قبل از شروع رانندگي ، غذا يا ميان وعده خود را مصرف نماييد و در صورت امکان
( در دسترس داشتن گلوکومتر ) قند خونتان را بررسي کنيد .
در مسافرتهاي طولاني هر دو
ساعت توقف کنيد و ميان وعده خود را مصرف نماييد .
هيچگاه در زماني که وضعيت
کنترل قند خونتان ثابت نيست رانندگي نکنيد . پس از انجام ورزش يا فعاليت جسمي
بيش از معمول که قند خون پايين مي افتد يا هنگام غروب که از محل کار برمي
گرديد ، نمونه چنين زمانهايي هستند .
۴ - هيچگاه عجله نکنيد .
۵ - هميشه در اتومبيل خود مواد
غذايي مانند قند ، نبات ، بيسکويت يا آب ميوه داشته باشيد .
۶ - هر گاه متوجه نخستين
علامتهاي کاهش قند خون شديد ، به سرعت توقف کنيد و مواد غذايي کافي ميل
نماييد تا علامتها از بين بروند . طي اين مدت از خودروي خود خارج نشويد.
۷ - پس از اطمينان کامل از
بهبود حالتان رانندگي را ادامه دهيد ( حداقل ۰۲ دقيقه بعد يا پس از رسيدن قند
خون به بالاي ۰۱۱ ميلي گرم در دسي ليتر )
۸ - هيچگاه قبل يا طي رانندگي
الکل ننوشيد . مصرف الکل علاوه بر کاهش تمرکز در تمام افراد، در فرد ديابتي
ميتواند افت شديد قند خون ايجاد نمايد .
|