ديابت و مسافرت

ديابت نوعي بيماري است که به علت نانواني بدن براي توليد يا مصرف قند ايجاد مي شود . انسولين ماده اي است که در بدن توسط لوزالمعده توليد مي گردد و باعث مي شود قند يا به عبارتي مهمترين منبع انرژي بدن مورد استفاده قرار گيرد .

هنگام مسافرت به علت تغيير برنامه هاي روزانه کسب آمادگي لازم براي پيشگيري از مشکلات احتمالي ضروري است . بيماران با برنامه ريزي مناسب و رعايت نکات پيشنهادي مي توانند مسافرت خود را مانند ديگر افراد خانواده سپري سازند .

با توجه به استرس هاي مسافرت ، تغيير ميزان فعاليت و نيز تغيير عادات زندگي و نوع تغذيه ،‌به بيماران ديابتي به ويژه در نوع وابسته به انسولين توصيه مي شود که دستگاه سنجش قند خون ويا نوارهاي سنجش قند و کتون ادرار را به همراه داشته باشند و با فواصل کمتري نسبت به روزهاي عادي قند خون خود را بررسي نمايند . در غير اينصورت بهتر است در اولين فرصت ممکن در سفر به آزمايشگاه مراجعه و نسبت به اندازه گيري قند خون اقدام نمايند . به همراه داشتن کارت هويت بيماري ، که بيانگر ديابتي بودن شخص باشد ، براي تمام بيماران ضروري است . اين کارت بايد حاوي اطلاعاتي مبني بر نوع درمان و شماره تماس در موارد فوريتي ( اورژانس باشد .

وسايل مورد نياز هنگام مسافرت

۱ - انسولين مورد نياز و قرص مصرفي براي تمام مدت سفر

۲ - سرنگ هاي تزريق انسولين

۳ - در صورتي که گلوکومتر داريد ، لانست (‌ تيغ مخصوص ) براي نمونه گيري و نوارهاي آزمايش قند خون

۴ - نوارهاي آزمايش قند و کتون ادرار

۵ - قند حبه اي ، نبات ، بيسکويت و آب ميوه براي درمان کاهش احتمالي قند خون

۶ - ميان وعده هاي مناسب براي چند روز ( مانند ميوه و ساندويچ هاي کوچک )‌

۷ - ساير داروهاي مصرفي

هميشه مقداري انسولين و قرص خود را به صورت اضافي در جاي جداگانه اي همراه داشته باشيد تا درصورت گم شدن ساير وسايل دچار مشکل نشويد . در صورتي که در طي سفر دچار تهوع و استفراغ ( بيماري حرکت ) مي شويد . از پزشک خود بخواهيد داروي لازم را برايتان تجويز کند .

 

نگهداري و حمل انسولين در مسافرت

انسولين را تا يک ماه در دماي طبيعي اتاق مي توان نگهداري کرد . از اين رو در سفر به مناطق معتدل نيازي به نگهداري انسولين در يخچال نيست . طي مسافرت مراقب باشيد که شيشه انسولين در معرض نورمستقيم آفتاب قرار نگيرد . از قرار دادن آن پشت شيشه عقب اتومبيل يا کنار پنجره آفتاب گير خودداري کنيد . بهتر است انسولين در تاريکي نگهداري شود .

انسولين در اثر حرارت زياد يا يخ زدن صدمه مي بيند ، به همين علت نبايد انسولين نبايد در قسمت جايخي يخچال قرار داده شود .

در صورت فاسد شدن انسولين ، نوع شفاف آن ( کريستال ) کدر مي شود و نوع شيري رنگ ( ان پي اچ ) نيز يکنواختي خود را از دست مي دهد و به صورت دانه دانه با ديواره شيشه مي چسبد . اگر انسولين در معرض نور خورشيد قرار گرفته باشد ، گاه تغيير رنگ قهوه اي نشان مي دهد که در اين موارد نبايد از آن استفاده کنيد .

طي مسافرت بهتر است انسولين را در کيف دستي خود حمل کنيد نه در چمداني که به قسمت بار مي سپاريد اين نکته به ويژه در مسافرت با هواپيما اهميت دارد ؛ زيرا که در ارتفاع بالا ممکن است انسولين در قسمت بار هواپيما يخ بزند .

 

تغذيه

ورزش يا افزايش ساير فعاليتها طي سفر ممکن است باعث کاهش قند خون شود . از سوي ديگر تنش ( استرس )‌ ، نشستن طولاني و عدم فعاليت در مسافرت ممکن است باعث افزايش قند خون گردد . در صورت امکان قند خون را با فواصل کمتري وارسي (‌چک ) کنيد .

مقادير زيادی غذاهاي حاوي کربوهيدرات را به صورت بسته بندي در کيف دستي خود داشته باشيد به گونه اي که به راحتي در دسترس باشد . به خاطر داشته باشيد که هميشه مسافرت طبق برنامه پيش نمي رود . ممکن است ساعتها در ترافيک بمانيد يا دچار مشکلات ديگر در جاده شويد ويا قطار ، کشتي يا هواپيماي شما تأخير داشته باشد و يا ممکن است مغازه يا رستوران مناسبي پيدا نکنيد ؛ بنابراين هر چه ميان وعده هاي مناسب با خود برداريد کمتر دچار عارضه خواهيد شد .

در بيشتر کشورها چاي ،‌قهوه و شيشه هاي آب نوشيدني در دسترس هستند . از مصرف نوشيدني هاي شيرين شده جز در مواقع افت قند خون خودداري کنيد .

در مسافرت با کشتي هواپيما بهتر است از غذاي معمولي استفاده کنيد و درخواست غذاي ديابتي ننماييد زيرا غذاي معمولي اغلب مناسب بوده ، در حالي که غذاي ديابتي ممکن است کربوهيدارت کمي داشته باشد .

 

مراقبت از پاها

در صورتي که خونرساني به پاها خوب بوده و مشکل خاصي نداريد کافي است فقط به صورت روزانه پاهايتان را وارسي کنيد . اگر قصد داريد براي مسافرت کفش جديدي بخريد ، مواظب باشيد که کاملاً راحت و اندازه باشد و قبل از شروع مسافرت آن را امتحان کنيد . از پا برهنه راه رفتن بپرهيزيد . در کنار دريا از دمپايي پلاستيکي استفاده کنيد و در هنگام شنا جورابهاي شنا بپوشيد . از آفتاب سوختگي به ويژه در پا جلوگيري کنيد .

اگر پاهايتان اختلال خونرساني داشته يا احساس بي حسي داريد علاوه بر رعايت نکات فوق به خاطر داشته باشيد که :

اگر پوستتان خشک است از کرم مرطوب کننده استفاده کنيد ؛‌ به پاشنه پاها دقت خاصي داشته باشيد ؛ اگر پاهايتان عرق مي کنند ، ‌با دستمال يا پنبه آنها را خشک کنيد ؛‌ بعد از شنا نيز پاها را خشک نماييد ( به ويژه لاي انگشتان را ) . هر روز پاهايتان را از نظر وجود زخم ، تورم يا تغيير رنگ معاينه کنيد . در صورت وجود هر مشکلي به پزشک مراجعه نماييد . هر تاول کوچک ، بريدگي يا خراشيدگي را با ماده ضدعفوني کننده تميز و پانسمان کنيد .

مسافرت به مناطق خيلي گرم :

در مسافرت به مناطق خيلي گرم بهتر است انسولين در يخچال نگهداري شود . طي مسافرت به مناطق خيلي گرم از کيسه يخ و يا فلاسک حاوي يخ استفاده نماييد . در اين موارد از تماس مستقيم انسولين با يخ جلوگيري کنيد . مي توانيد شيشه انسولين را از جعبه مقوايي خارج و در يک پارچه مرطوب بپيچيد . در صورت عدم دسترسي به اين وسايل انسولين را در پارچه خيسي گذاشته و با خود حمل کنيد . اما به خاطر داشته باشيد حتي در مناطق خيلي گرم مي توان انسولين را تا شش ماه نگهداري کرد . اما ممکن است اثر دارو کاهش يابد که در اين صورت با اندازه گيري قند خون مي توانيد به اثر انسولين مصرفي پي ببريد .

در آب و هواي خيلي گرم انسولين از محل تزريق سريعتر جذب مي شود ، از اين باعث افت قند خون مي گردد ؛ بنابراين قند خون خود را به طور مرتب وارسي کنيد . هيچگاه مدت طولاني در آفتاب نمانيد .

دراز کشيدن طولاني در ساحل آفتابي ممکن است قند خونتان را بالا ببرد . اگر قند خونتان بالاست ، ممکن است با حضور در يک منطقه گرم سريع آب بدن خود را از دست بدهيد . از اين رو حتماً‌ مقدار زيادي مايعات غيرشيرين بنوشيد . جهت جلوگيري از آفتاب سوختگي ، از کرم هاي ضدآفتاب استفاده نماييد .

مسافرت به مناطق خيلي سرد :

در آب و هواي خيلي سرد ، انسولين کندتر جذب مي شود . انرژي مورد استفاده در هنگام لرزيدن در هواي سرد باعث افت قند خون مي شود .

اگر در آب و هواي سرد قرار گرفتيد و اشکال خونرساني يا بي حسي در پا پيدا کرديد حتماً مراقب يخ زدگي باشيد . نوارهاي آزمايش قند خون را در دماي اتاق قرار دهيد چرا که در هواي سرد ممکن است قند خون را به طور کاذب کمتر از معمول نشان ندهند .

مسافرت به ديگر کشورها :

مسافرت به کشورهاي شمال يا جنوب ايران ( از جمله عربستان ) مشکل  خاصي ايجاد نمي نمايد اما در مسافرت به شرق يا غرب به دليل تغيير ساعات روز ، بايد مصرف انسولين و قرص در صورت لزوم تغيير يابد .

در صورتي که اختلاف ساعت کشور مقصد با کشور خودمان کمتر از ۴ ساعت باشد ( از جمله سفر به کشورهاي همسايه ، کشورهاي اروپايي مانند فرانسه ، آلمان و ... ) به تغيير خاصي نياز نيست .

دقت کنيد که در مسافرت به شرق روزها کوتاهتر مي شود و مقدار انسولين و کربوهيدارت مورد نياز کاهش مي يابد اما در مسافرت به غرب طولاني تر مي گردد و ممکن است شما به وعده غذاي اضافي و انسولين بيشتري نيازمند باشيد .

اغلب غذاهايي که در هواپيما داده مي شود کافي است ولي بهتر است چند ميان وعده همراه داشته باشيد تا در صورت تأخير در زمان ارائه غذا ، آنها را مصرف نماييد .

 

بيمار شدن حين مسافرت

در صورت بروز بيماري حاد ممکن است قند خون افزايش يابد ، بنابراين در اين موارد اندازه گيري قند خون ضروري است . اگر بيماري شما    روز طول کشيده يا همراه با استفراغ و اسهال باشد ، ممکن است نيازمند تغيير درمان قبلي يا داروهاي اضافي باشيد . در اين موارد حتماً کتون ادرار را نيز ( اگر وابسته به انسولين هستيد ) بررسي کنيد . در صورت وجود کتون در ادرار ، سريع به پزشک مراجعه نماييد . در صورت وجود بي اشتهايي و يا استفراغ ، مواد غذايي را به صورت مايعاتي مانند سوپ ، آب ميوه يا شير جايگزين کنيد تا دچار کاهش قند خون نشويد . براي جلوگيري از اتلاف آب بدن مقدار فراواني مايعات بدون قند بنوشيد .

 

رانندگي و ديابت

در مورد رانندگي بيماران ديابتي منعي وجود ندارد اما به منظور حفظ سلامت خودتان و نيز افراد جامعه رعايت نکات زير ضروري است :

۱ - هنگام دريافت گواهينامه رانندگي ، حتماً بيماري خود را  ذکر کنيد ، همچنين در زمان بيمه کردن خوروي خود ، طرف قرار داد بيمه را نيز از اين امر مطلع سازيد .

۲ - بيماران ديابتي وابسته به انسولين نمي توانند به عنوان راننده تاکسي ، اتوبوس و نيز به عنوان راننده ماشين هاي سنگين فعاليت نمايند .

۳ - مراقبت هاي لازم براي پيشگير ياز کاهش قند خون طي رانندگي را رعايت کنيد .

۴ - بيماران ديابتي در موارد زير نمي توانند رانندگي کنند :

الف ) حملات شديد يا مکرر افت قند خون

ب ) نداشتن علامتهاي هشداردهنده افت قند خون

ج ) عدم توانايي در درمان سريع افت قند خون يا عدم مراجعه منظم به پزشک جهت کنترل قند خون

د ) آسيب هاي چشمي ناشي از ديابت مانند کاهش ديد

هـ ) آسيب شديد عصبي ناشي از ديابت

 

به منظور پيشگيري از افت قند خون حين رانندگي ، رعايت نکات زير توصيه مي شود ؛

۱- اگر انسولين مصرف مي کنيد قبل از شروع رانندگي ، غذا يا ميان وعده خود را مصرف نماييد و در صورت امکان ( در دسترس داشتن گلوکومتر ) قند خونتان را بررسي کنيد .

در مسافرتهاي طولاني هر دو ساعت توقف کنيد و ميان وعده خود را مصرف نماييد .

هيچگاه در زماني که وضعيت کنترل قند خونتان ثابت نيست رانندگي نکنيد . پس از انجام ورزش يا فعاليت جسمي بيش از معمول که قند خون پايين مي افتد يا هنگام غروب که از محل کار برمي گرديد ، نمونه چنين زمانهايي هستند .

۴ - هيچگاه عجله نکنيد .

۵ - هميشه در اتومبيل خود مواد غذايي مانند قند ، نبات ، بيسکويت يا آب ميوه داشته باشيد .

۶ - هر گاه متوجه نخستين علامتهاي کاهش قند خون شديد ، به سرعت توقف کنيد و مواد غذايي کافي ميل نماييد تا علامتها از بين بروند . طي اين مدت از خودروي خود خارج نشويد.

۷ - پس از اطمينان کامل از بهبود حالتان رانندگي را ادامه دهيد ( حداقل ۰۲ دقيقه بعد يا پس از رسيدن قند خون به بالاي ۰۱۱ ميلي گرم در دسي ليتر )‌

۸ - هيچگاه قبل يا طي رانندگي الکل ننوشيد . مصرف الکل علاوه بر کاهش تمرکز در تمام افراد،  در فرد ديابتي ميتواند افت شديد قند خون ايجاد نمايد .

 

 

Back